Nhiều Nhà Khoa Học Vẫn Xem Rủi Ro AI Vũ Khí Sinh Học Là Thấp

Đầu mùa hè này, các giám đốc điều hành AI đã kêu gọi ban hành luật mới để kiểm soát việc sản xuất ADN tổng hợp. Tháng trước, các nhà nghiên cứu tại Stanford University và Arc Institute cho thấy AI có thể thiết kế các bộ gen virus mới.

Sau đó, Anthropic công bố một báo cáo cho biết đã có những nỗ lực dùng Claude theo cách có thể hỗ trợ phát triển vũ khí sinh học. Nhóm tác giả của báo cáo gọi việc lạm dụng sinh học là một trong những rủi ro nghiêm trọng nhất của các model AI tuyến đầu. Không lâu sau, giám đốc điều hành Dario Amodei kêu gọi chính phủ giúp các phòng thí nghiệm AI theo kịp tuyến đầu.

David Bellamy, nhà khoa học nghiên cứu tại Institute of Foundation Models ở Sunnyvale, California, nói AI không phải mối đe dọa mới một cách căn bản khi nói về việc tạo ra vũ khí sinh học. Ông nhắc tới bài toán lưỡng dụng, tức việc có nên công bố những nghiên cứu sinh học có thể gây hại hay không, là chuyện giới khoa học đã tranh luận nhiều thập kỷ.

Theo Bellamy, trước cả khi có model ngôn ngữ lớn, chính internet, các tạp chí khoa học truy cập mở và dịch vụ dịch như Google Translate đã khiến người ta dễ tiếp cận thông tin sinh học hơn, gồm cả quy trình trong phòng thí nghiệm. Ông nói AI chỉ là công cụ giúp cả nhà khoa học lẫn kẻ có ý đồ xấu đọc thông tin nhanh hơn và xác định, tìm nguồn các quy trình đó nhanh hơn. Nhưng những khả năng đó không phải nút thắt chính.

Bellamy nói nút thắt thật sự là khâu lắp ráp một virus hoặc tác nhân sinh học khác, cùng nguyên liệu thô, thiết bị và kiến thức cần có. Kẻ xấu sẽ phải kiếm các mảnh gene cần thiết, dựng bộ gen hoàn chỉnh từ đầu, rồi kiểm tra xem virus có lây sang người, gây bệnh như mong muốn và truyền từ người sang người hay không. Trợ lý phòng thí nghiệm tự động có thể làm một phần việc và tăng tốc quy trình ở mức nào đó, nhưng vẫn cần người có đủ hiểu biết và nguồn lực để làm thí nghiệm.

Jason Kelly, giám đốc điều hành startup công nghệ sinh học Ginkgo Bioworks, cho rằng khó có khả năng một AI tổng quát có thể chiếm quyền và phát tán các mầm bệnh hiện có, chứ chưa nói tới việc tự thiết kế cái mới rồi triển khai chúng. Ginkgo Bioworks chuyên tạo các phòng thí nghiệm tự động và gần đây đã làm một dự án với OpenAI, trong đó model GPT-5 chạy một phòng thí nghiệm. Kelly nói AI không thể chiếm quyền phòng thí nghiệm, một phần vì con người làm việc bên trong có thể từ chối đưa cho bot những chất và thiết bị mà nó yêu cầu để tạo ra vũ khí sinh học.