Làn Sóng AI Chưa Tàn Phá Việc Làm Hàng Loạt Nhưng Đang Thay Đổi Công Việc

Một dự báo nổi bật là Dario Amodei, CEO Anthropic, nói vào tháng 5 năm 2025 rằng “một nửa” công việc văn phòng cấp nhập môn sẽ biến mất, và một tháng sau Sam Altman, CEO OpenAI, dự báo về sự chấm dứt của “một số nhóm nghề nghiệp”. Tuy vậy, thực tế chưa cho thấy sự tàn phá việc làm theo quy mô đó.

Báo cáo của Stanford Institute for Economic Policy Research cho thấy từ 2022, năm ChatGPT ra mắt, tỉ lệ thất nghiệp của 20% lao động chịu ảnh hưởng nhiều nhất bởi AI chỉ tăng 0.77 điểm phần trăm, thấp hơn mức tăng 0.85 điểm phần trăm của nhóm ít chịu ảnh hưởng nhất. Báo cáo lưu ý AI có thể là một yếu tố khiến tỉ lệ thất nghiệp của sinh viên mới tốt nghiệp tăng lên 5.6% so với mức trung bình quốc gia 4.2% đầu năm nay, nhưng các yếu tố khác như làm việc từ xa và dàn xếp lại nhân sự sau đại dịch cũng đóng vai trò.

Erika McEntarfer, nghiên cứu viên tại Stanford Institute và đồng tác giả báo cáo, nói xu hướng việc làm trong những nghề mà ta kỳ vọng chịu tác động trước hết nhìn chung vẫn ổn định, và so sánh hiện tượng với cách mạng máy tính trước đây cần nhiều thập kỷ để thay đổi thị trường lao động.

Một thách thức là đo đếm đúng ảnh hưởng của AI lên việc làm: số liệu chính phủ thường chậm và không theo dõi tác động của công nghệ cụ thể, trong khi số liệu ngành tư nhân dù cập nhật hơn thì không đầy đủ. Vì vậy các nhà kinh tế đồng ý AI sẽ có tác động nhưng khó dự đoán quy mô và thời điểm.

Hiện tại, ảnh hưởng lớn nhất của AI nằm ở việc thay đổi bản chất công việc: hợp nhất vai trò, ngăn việc tuyển cho nhiệm vụ có thể tự động hóa và nâng cao tiêu chuẩn kỹ năng. Xu hướng tuyển dụng cho thấy AI ngày càng quan trọng; khoảng 74% nhà tuyển dụng coi kỹ năng AI là lợi thế lớn hoặc yêu cầu, trong đó 13% yêu cầu kỹ năng này trên toàn công ty chứ không chỉ ở vai trò kỹ thuật.